Aktywne uczestnictwo młodzieży

Aktywne uczestnictwo młodzieży

Aktywny udział młodzieży w projekcie to podstawa projektów młodzieżowych. To właśnie ta grupa odbiorców jest priorytetowa, ponieważ do nich kierowane są wszystkie podejmowana działania.

Aby podkreślić jak ważny to element altywne uczestnictwo młodzieży zostało włączone do filarów jakości projektów.

Ewaluacja merytoryczna wniosków oraz końcowa ewaluacja projektów pokazują, że idea aktywnego uczestnictwa młodzieży nie do końca jest dla wszystkich jasna i zrozumiała. Dorośli często nie ufają młodym ludziom, obawiają się powierzyć im odpowiedzialność za realizację zadań projektowych, czyniąc z nich jedynie biernych uczestników. Tymczasem, jak pokazuje nasze kilkuletnie doświadczenie, jedne z najciekawszych projektów to właśnie te, w których twórcą i realizatorem była młodzież.

Uczestnictwo to współdecydowanie

Młodzież która od początku tworzyła projekt wykazuje się znacznie większą aktywnością podczas działań. W sytuacji, w której to młodzi ludzie decydują o wyborze tematu projektu, zasadach jego realizacji, mają szansę sami odnaleźć partnerów, zdecydować, gdzie projekt będzie miała miejsce, ich zaangażowanie będzie znacznie większe, niż wówczas gdy wezmą udział w projekcie stworzonym przez nauczyciela czy koordynatora. Młodzież musi mieć poczucie, że bierze udział w swoim projekcie, tylko wówczas będzie w stanie całkowicie się w niego zaangażować.

Dlaczego to takie ważne?

Należy pamiętać, że edukacja pozaformalna leży u podstaw projektów realizowanych w ramach programu. Powierzenie uczestnikom zadań związanych z kwestiami organizacyjnymi jest wspaniałą okazją do tego, aby zdobyli oni praktyczną wiedzę, która przyda im się w dorosłym życiu. Aktywizacja młodych ludzi zapewnia im zdobywanie nowych umiejętności, kompetencji i co najważniejsze, przygotowuje ich do roli aktywnego obywatela. „Przejście przez wszystkie etapy projektu ma przede wszystkim wymiar edukacyjny związany z odnalezieniem się w przyszłości przez młodą osobę na rynku pracy” – uświadamia Aleksandra Księżopolska z Gdańskiego Archipelagu Kultury. Pozbawienie młodych ludzi szansy bycia realnie odpowiedzialnym za realizację projektu, to odebranie im możliwości podniesienia swoich umiejętności i kompetencji.

Młodzież to nie tylko uczestnik projektu, ale też jego twórca!

Najczęściej koordynator projektu musi pełnić funkcję informatora. To on przekazuje młodym ludziom informacje na temat programu i możliwości, jakie on oferuje.  Zwykle sama informacja nie wystarczy. Młodzież nierzadko potrzebuje zachęty i inspiracji do działania. Kiedy uda się zainteresować ich na tyle, aby zapragnęli zrealizować projekt, koordynator powinien z inicjatora działań stać się ich obserwatorem i działać tylko wtedy, gdy jest to konieczne .Często zdarza się, że koordynatorzy przedkładają swoją rolę nad rolę młodzieży. Tłumią wówczas zapał młodych ludzi i próbują wszystko zrobić za nich. Należy pamiętać, że młodzież to nie tylko uczestnik projektu, powinien on być też jego twórcą. Warto zainwestować czas w budowanie zespołu i zidentyfikowanie potencjału uczestników. Zaufanie, jakim obdarzymy młodzież  z pewnością zaowocuje podczas realizacji projektu.

Częstym błędem pojawiającym się przy tworzeniu projektu jest organizacja go przez koordynatorów bez udziału młodych ludzi, a z przeznaczeniem dla nich. Dodatkowo błąd ten potęguje planowanie rekrutacji na podstawie różnego rodzaju kryteriów (oceny, zachowanie, znajomość języków). Projekty młodzieżowe powinny być tworzone przez młodzież. Tylko ci najbardziej zaangażowani powinni być uczestnikami takiego przedsięwzięcia. Rekrutacja ze względu na oceny, wzorowe zachowanie oraz wszelkie inne czynniki mogące wykluczyć kogokolwiek z projektu są niezgodne z celami programu i edukacji pozaformalnej.

Uczestnictwo młodzieży na każdym etapie projektu to jedna z najważniejszych zasad programu. Tylko wówczas jesteśmy pewni, że młodzież naprawdę angażuje się w działania projektowe i korzystają z niego w pełnym wymiarze. To młodzi ludzie na etapie przygotowania powinni tworzyć projekt, ustalać jego cele, określać formę, dzielić się zadaniami i przygotowywać do ich realizacji. To właśnie oni powinni prowadzić warsztaty czy zajęcia integracyjne. A wreszcie to oni pod koniec realizacji projektu powinni pamiętać o upowszechnianiu rezultatów. Zadań dla młodzieży jest mnóstwo, dlatego właśnie ona powinna decydować o tym, kto jest za co odpowiedzialny i czy dadzą sobie radę. Pomocny w tym może być tak zwany trójkąt uczestnictwa, zgodnie z którym do aktywnego zaangażowania się konieczna jest równowaga pomiędzy trzema wymiarami: wyzwaniem, powiązaniem i możliwościami.

WYZWANIA – są bodźcem uczestnictwa. Powinny być na tyle atrakcyjne, by młoda osoba chciała się w nie zaangażować i im poświęcić. Pamiętajmy jednak, że to, co dla nas jest wyzwaniem, niekoniecznie będzie tak postrzegane przez uczestników młodzieżowych.
 

MOŻLIWOŚCI – można je analizować pod dwoma kątami. Jako możliwości samych uczestników – czy dadzą sobie radę, czy sprostają zadaniu. Drugim aspektem są możliwości, jakie niesie im projekt, czyli wiedza, doświadczenie, umiejętności. Świadomość, że projekt daje im możliwość zmiany siebie, otoczenia, rówieśników wpływa na poziom zaangażowania. Wyzwania i możliwości są ze sobą ściśle powiązane i muszą pozostawać w dynamicznej równowadze.
 

POWIĄZANIA – stanowią swoisty łańcuch, który spina działania młodych ludzi i na którym można polegać. Uczestnicy muszą czuć się związani przez innych ludzi, instytucje, wspólne cele, kultury, aby mogli pracować nad danym wyzwaniem. Powiedzenie „W grupie siła” doskonale oddaje pojęcie „powiązania”. Integracja i wiara w to, że można polegać na sobie, są motorem działania.

Aktywizacja to podstawa!

Źle pojmowane uczestnictwo młodzieży może przynieść wiele szkód i problemów. Warto poświęcić trochę czasu na rozpracowanie tego terminu wraz z uczestnikami projektu. Spróbować znaleźć w młodych ludziach pasję i wykorzystać ją do realizacji działań. Nie ograniczać młodzieży w wymyślaniu projektów. Czasami nawet najbardziej abstrakcyjny pomysł może okazać się strzałem w dziesiątkę. Jarosław Wygnański zauważył: „Po pierwsze własny przykład. Kilku pasjonatów pracujących społecznie od razu zostanie dostrzeżonych przez młodzież. Aktywność dorosłych, koordynatora potrafi zmobilizować nawet najbardziej obojętnego młodego człowieka”. Należy też pamiętać, że „wdrażanie młodzieży w działania na wszystkich etapach projektu sprawia, że młodzi ludzie czują się odpowiedzialni za efekt finalny” - dodaje Bogusław Szkwarek z Miasteckiego Towarzystwa Oświatowego. Warto zadbać o integrację, poznanie potrzeb i możliwości uczestników. Możecie zastosować wiele ciekawych gier i zabaw, które na początku spotkania pozwolą rozpoznać ich potrzeby, możliwości i umiejętności.

Ważnym elementem jest również pokazanie uczestnikom, że nauka nie musi być bierną czynnością, a wprost przeciwnie - może być atrakcyjna, ciekawa, czasami nawet szalona. Poruszając ważne tematy nie zawsze musimy posługiwać się „poważnymi” formami. Poznanie miasta niekoniecznie musi się wiązać z wycieczką z przewodnikiem. Warto wymyślić nietypową prezentację swojego miasta, przeprowadzić grę miejską, zaangażować lokalną społeczność. Im bardziej ciekawa metoda, tym większe zaangażowanie uczestników.

Czego należy unikać:

  • tworzenia koncepcji projektu, wyboru tematu, opracowania celów bez udziału młodzieży;
  • wyręczania uczestników z ich obowiązków;
  • rozdzielania zadań bez poszanowania indywidualnych cech młodego człowieka, jego zdolności i chęci;
  • stosowania biernych metod nauczania, np. zwiedzanie z przewodnikiem;
  • krytykowania;
  • nadmiernej kontroli.

Masz pytanie?

Chętnie ci pomożemy!